T3, total

نام آزمايش

T₃, Total

نام کامل تست

Total Triiodothyronine

نام فارسي تست

تری یدوتیرونین تام

روش انجام

ECLIA, RIA

لازم به ذکر است که روش رادیوایمونو اسی (RIA) روش مرجع در سنجش پانل تیروئید است و دقت آن بسیار بالاست.

آمادگي بيمار

* نيازي به ناشتايي نمي باشد.

** بیمار با تأیید پزشک باید هر گونه داروی مؤثر بر نتایج آزمون (از جمله هورمونی و مربوط به بارداری) را قبل از نمونه گیری قطع نماید.

*** 3. در صورتی که جهت سنجش T₃ total از روش رادیو ایمنو اسی (RIA) استفاده می‏شود؛ بیمار نباید اخیراً اسکن ایزوتوپ انجام داده باشد.

نوع نمونه

S, PE, PH

علت درخواست تست

• تشخيص هيپرتيروئيدي (پرکاری تیروئید) بویژه در بیماران با TSH پایین و T₄ طبیعی
• ارزيابي درمان جايگزيني و سركوبگر تيروئيد
• تشخیص فلج دوره ای هیپوکالمیک ناشی از تیروتوکسیکوز T₃ ( T₃ افزایش یافته همراه با T₄ طبیعی )

توضیح راجع به تست

وقتی که مقدار هورمون تیروئیدی در جریان خون کاهش می یابد و یا بدن در معرض استرس های جسمی یا روحی قرار می گیرد؛ هیپوتالاموس هورمون مترشحه تیروتروپین (TRH) را آزاد می کند. TRH نیز قسمت قدامی هیپوفیز را وادار می کند تا هورمون محرک تیروئید (TSH) را آزاد می کند. TSH سپس باعث ساخت و آزاد سازی T₃ و T₄ از غده تیروئید می شود. بیشتر هورمونی که در تیروئید ساخته می شود؛ بیشتر بشکل T₄ است.سلولهای بدن T₄ را به T₃ که شکل فعال هورمون است؛ تبدیل می کنند.

T₃ در سرم به دو شکل وجود دارد: شکل آزاد (0.3%) یا فعال هورمون و شکل متصل به پروتئین های پلاسما. حدود 99.7%  از T₃ به پروتئین های پلاسمایی همچون گلوبولین متصل شونده به تیروکسین (TBG) متصل است.

T₃ معمولاً بعد از اختلال در تست های T₄ و TSH درخواست می شود.

در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟

• پر کاری تیروئیدی اوليه (بیماری گريوز، بیماری پلامر، آدنوم توكسيك تيروئيد). در این بیماریها با وجود تحریک نا کافیTSH، تولید T₃ افزایش می یابد.
• تيروئيديت حاد ( تيروئيد هاشيموتو)
• پرکاری تیروئیدی مصنوعي (در افرادی که خودسرانه و بدون تجویز پزشک T₃ مصرف می نمایند.)
• استروما اواري( بافت نابجای تیروئید در تخمدان یا هر کجای دیگر بدن که موجب تولید T₃ اضافی می گردد)
• افزايش TBG ( در شرایطی مانند بارداري، هپاتيت، هيپرپروتئينمي مادرزادي، موجب افزایش T₃ می گردد.)

در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟

• کم کاری تيروئيدي در شرایطی مانند كرتينيسم، برداشت غده با عمل جراحي، ميگزدم.( در این بیماریها با وجود تحریک کافی TSH، تولید T₃ کاهش می یابد)
• نارسايي هيپوفيز و نارسايي هيپوتالاموس
• سوءتغذيه پروتئين
• كاهش TBG ( مانند سندرم نفروتيك)
• كمبود يُد
• بيماري هاي غير تيروئيدي ( نارسايي كليه، بيماري كوشينگ، جراحي، سيروز، سرطان پيشرفته)
• بيماري هاي كبدي

تست هاي تكميلي

Free T₃, T₃ Uptake, Thyroid antibodies

 

 

تداخلات دارويي  و آزمایشگاهی

آمیودارون، آمفتامین، استروژن،  بنزیودارون، کلوفیبرات، فنوپروفن، فلوریوراسیل، هالوفنات، انسولین، لووتیروکسین، متادون، هروئین، ضدبارداری های خوراکی، پروستاگلاندین ها و والپوریک اسید می توانند سطح T₃ را افزایش دهند.

آسپیرین (با دوز بالا)، استروئید های آنابولیک، آسپارژیناز، آندروژن ها، فني توئين(دیلانتین)، پروپرانولول و  دگزامتازون می توانند سطح T₃ را کاهش دهند.

نکته 1: تجویز اخیر رادیو ایزوتوپها در روش های رادیو ایمونو اسی (RIA) موجب نامعتبر شدن نتایج می گردد.

نکته 2: بارداری موجب افزایش سطح T₃ می شود.

نکته 3: افراد در معرض تماس با حیوانات ممکن است دارای آنتی بادی ضد حیوانی (anti-animal antibodies) باشند. این آنتی بادیها (anti- T₃ antibody) ممکن است در روشهای ایمونو اسی تداخل کرده و نتایج نا معتبر حاصل شود.

اطلاعات تكميلي

1- عواملی که پروتئین های پلاسمایی (TBG) را افزایش می دهند همچون حاملگی، هپاتیت و هیپر پروتئینمی مادرزادی؛ می توانند بطور کاذب سطح T₃ total را بالا ببرند اما سطح آزاد هورمون (Free T₃ )تحت تاثیر قرار نخواهد گرفت.

2- در پرکاری تیروئید معمولاً سطح T₄ و T₃ بالا می رود، اما در یک زیر مجموعه کوچکی از بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید تنها سطح T₃ بالا (فلج دوره ای هیپوکالمیک ناشی از تیروتوکسیکوز T₃  یا مسمومیت T₃) است.

3- در کم کاری تیروئید؛ T₄ و T₃ کاهش یافته است. سطح سرمی T₃ غالباً در بیماران یوتیروئید (euthyroid) کاهش یافته است.

4- زمانی که TSH بالا است:

• چنانچه T₃ و T₄ طبیعی باشند: کم کاری تیروئیدی خفیف (تحت بالینی)
• چنانچه T₃ و T₄ نیز پائین باشند: کم کاری تیروئیدی

5- زمانی که TSH پائین است:

• چنانچه T₃ و T₄ طبیعی باشند: پرکاری تیروئید خفیف (تحت بالینی)
• چنانچه T₃ و T₄ هر دو بالا باشند: پرکاری تیروئید
• چنانچه T₃ و T₄ طبیعی یا پایین باشند: پرکاری تیروئیدی ثانویه به اختلال عملکرد هیپوفیز

نکته مهم 1: آزمون T₃ غالباً برای تشخیص پر کاری تیروئید بکار می رود.

نکته مهم 2: سنجش T₃ براي تشخيص کم کاری تيروئيدي چندان مفيد نمي باشد؛ زيرا بيماري هاي غير تيروئيدي مي توانند با كاهش تبديل كبدي T₄ به T₃ ، از سطح T₃ بكاهند.

نکته مهم 3: T₃ به عنوان شاخصی جهت غربالگری عمومی از جمعیت بدون ظن بالینی به پُرکاری تیروئید، کارآمد نیست.

 

منابع

1. Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
2. Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
3. ARUP Laboratories
4. Mayo Medical Laboratories
5. Lab Tests Online

6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .