نام آزمايش
DHEAS
نام کامل تست
Dehydroepiandrosterone Sulfate
نام هاي ديگر
DHEA-S DHEA-SO4; DHEA Sulfate;
روش انجام
ECLIA
آمادگي بيمار
آمادگي خاصي لازم نيست، هرچند كه زنان باید با پزشک خود در مورد زمان آزمايش صحبت كنند. پزشک ممکن است بخواهد نمونه یک هفته قبل یا بعد از دوره قاعدگی گرفته شود.
نوع نمونه
S, PE, PH
علت درخواست تست
- تشخیص علت رویش مو در صورت، بم شدن صدا و علائم مردانگی در دختران و زنان.
- ممکن است در تشخیص سندروم پلی کیستیک تخمدان بکار رود.
- در حالت هیپرپلازی غده آدرنال که باعث تولید بیش از حد هورمون های جنسی مردانه می شود.
- نازایی
- تاخیر در بلوغ
- بیماری کوشینگ
- احتمال وجود یک تومور در غده آدرنال
DHEAS را می توان برای کمک به تشخیص تومورها در قشر غده آدرنال (تومورهاي آدرنوكورتيكال) ، سرطان آدرنال و هیپرپلازی آدرنال مادرزادی یا هیپرپلازی آدرنال بالغين و برای جدا کردن این بيماري ها از تومورها و سرطان های تخمدان اندازه گیری نمود.
غلظت هاي DHEAS اغلب همراه با سایر هورمون ها مانند FSH ،LH، پرولاکتین، استروژن و تستوسترون، برای کمک به تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) و برای کمک به رد دیگر علل ناباروری، آمنوره و پُرمويي اندازه گیری مي شود.
توضیح راجع به تست
DHEA و متابوليت کونژگه سولفاته آن در قسمت قشر غده فوق کلیه (آدرنال) و تحت نظارت هورمون هیپوفیزی آدرنوکورتيکوتروپين (ACTH) ساخته و ترشح مي شود. در زنان سالم قشر فوق کلیه تنها محل ساخته شدن اين دو هورمون است. در مردان محل ساخته شدن در قشر فوق کلیه است ولي علاوه بر آن 10 تا 25 درصد از DHEA و حدود 5 درصد از DHEA-S از بيضه ها منشاء مي گيرد. DHEASخصوصیات ثانویه جنسی مردانه را در بلوغ توسعه مي دهد و می تواند توسط بدن به آندروژن قویتر مانند تستوسترون و آندروستنديون تغيير شكل دهد، یا می تواند به هورمون زنانه استروژن تبدیل شود.
DHEAS به عنوان شاخص عملکرد آدرنال مفید است. تومورها و سرطان هاي آدرنال و هیپرپلازی آدرنال می توانند منجر به تولید بیش از حد DHEAS شوند. مقدار بالاي DHEAS ممکن است در مردان بزرگسال مورد توجه نباشد، اما می تواند منجر به آمنوره و نشانه های قابل مشاهده بروز صفات مردانه در زنان باشد.
مقدار اضافي DHEAS در کودکان می تواند باعث بلوغ زودرس در پسران و موي اضافي در بدن و دوره قاعدگی غیر طبیعی در دختران شود.
در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
- استرس
- بیماری کوشینگ
- تومور در غده آدرنال
- پرکاری تیروئید
- سندروم پلی کیستیک تخمدان
- هیپرپلازی غده آدرنال
در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
- در مردان: زمانی که غدد آدرنال نتواند به مقدار کافی هورمون های جنسی(آندروژن) را تولید کنند.
- در زنان: زمانی که تخمدان ها نتوانند به مقدار کافی هورمون های جنسی (استروژن) را تولید کنند.
- وجود یک تومور در غده آدرنال
- همچنین در حالت های: سندروم خستگی مزمن، بیماری کِرون، کولیت اولسرو(زخم شدگی مزمن کولون)
تست هاي تكميلي
Testosterone; ACTH; FSH; LH; Prolactin; Estrogen; SHBG; 17-Hydroxyprogesterone
تداخلات دارويي
Clomiphene، Danazol می توانند موجب افزایش سطح DHEAS شوند.
Dexamethasone، Glucocorticoids، Prednisone نیز می توانند باعث کاهش DHEAS گردند.
اطلاعات تكميلي
سطح DHEAS نرمال همراه با دیگر سطوح آندروژن طبیعی، ممکن است نشان دهد که غده آدرنال عملکرد طبيعي دارد. به ندرت وقتی تومور یا سرطان آدرنال وجود دارد اما هورمون ترشح نمي شود؛ ممکن است DHEAS نرمال باشد. در سندرم تخمدان پلی کیستیک؛ DHEAS ممکن است افزايش يابد ولی مي تواند نرمال هم باشد؛ چون این اختلال معمولا به تولید آندروژن تخمدان (اصولاً تستوسترون) وابسته است.
افزایش سطح DHEAS ممكن است تومور آدرنوكورتيكال، سرطان یا هیپرپلازی آدرنال را نشان دهد. افزایش سطح DHEAS، تشخیص یک بيماري خاص نیست؛ بلکه معمولا نیاز به آزمایش بیشتر براي يافتن علت عدم تعادل هورمونی را نشان می دهد.
منابع
- Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
- Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
- ARUP Laboratories
- Mayo Medical Laboratories
- Lab Tests Online
6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .