نام آزمايش

Vitamin D (25 OH vitamin D)

مخفف انگليسي تست

Vit D

نام فارسي تست

ویتامین D

نام هاي ديگر

Ergocalciferol

روش انجام

EIA, HPLC

نوع نمونه

S, PE, PH

آمادگی بیمار

* نمونه ناشتا توصيه مي شود اما الزامی نيست.

** از مصرف مکمل ویتامین D پیش از انجام آزمایش اجتناب نمایید.

*** نمونه‏گیری باید قبل از تزریق خون یا شروع درمان با ویتامین D صورت گیرد.

علت درخواست تست

  • تشخیص کمبود ویتامین D
  • تشخیص افتراقی بیماری راشیتیسم (ریکتز) و استئومالاسی
  • تشخیص هیپرویتامینوز D ( مسمومیت ویتامین D)
  • مونیتورینگ بیمارانی که عمل جراحی بای پس معده انجام داده اند (چون ممکن است جذب کافی ویتامین D را نداشته باشند)
  • کمک به تعیین اثر بخشی درمان زمانی که ویتامین D، کلسیم، فسفر، و یا مکمل منیزیم تجویز شده است.

توضیح راجع به تست

ويتامين D يك ويتامين محلول در  چربي است. اين ويتامين چند عملكرد مهم در بدن دارد كه مهمترين آن حفظ سطوح خوني كلسيم و فسفر در حد نرمال است. همچنين تحقيقات پيشنهاد داده اندكه ويتامين D ممكن است در افزايش فشارخون، سرطانها و بيماريهاي خود ايمني دخيل باشد.

جدي ترين عوارض كمبود ويتامين D‌ كاهش كلسيم خون، كاهش فسفر خون، بيماري ريكتز(نرمي استخوان ها دردوران كودكي ) و استئومالاسي(نرمي استخوان ها در دوره بزرگسالي) مي باشند. عارضه شايع ديگر؛كمبود تحت باليني ويتامين D است كه به مواردي اطلاق ميشود كه در آن مقدار ويتامين D كمتراز نرمال است ولي علائمي وجود ندارد . اين حالت با كاهش تراكم استخواني، كاهش خفيف كلسيم خون، افزايش مقدار هورمون پاراتيروئيد و افزايش  خطرشكستگي استخوان در ضربه هاي جزيي مانند زمين خوردن همراه است.

در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟

  • سندروم ویلیامز

در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟

  • بیماری راشیتیسم (ریکتز)
  • استئومالاسی
  • استئوپورز
  • بیماری کلیوی
  • بیماری کبدی

تست هاي تكميلي

Calcium; Phosphorus; Parathyroid hormone (PTH); Magnesium

تداخلات دارويي

داروهای کورتیکواستروئیدی( بواسطه کاهش جذب کلسیم) ، داروهای لاغری و داروهای کاهنده کلسترول مانند کلسترآمین( با کاهش جذب ویتامین D و سایر ویتامین های محلول در چربی) ، باربیتوراتها، والپوریک اسید، کاربامازپین و فنی توئین (با افزایش متابولیسم کبدی ویتامین D در جهت تبدیل به شکل غیر فعال آن) می توانند موجب کاهش سطح ویتامین D شوند.

نکته 1- همولیز شدید منجر به افزایش کاذب ویتامین D می گردد.

 

نکته 2- متابولیتهای دی هیدروکسیله ویتامین D در نتایج آزمون تداخل می کنند. (واکنش متقاطع)

اطلاعات تكميلي

1- بیمارانی با هیپرکلسمی، هیپرفسفاتمی و PTH پایین؛ ممکن است از تبدیل نابجا و غیر قابل تنظیم  25 OH vit D به 1, 25 OH VitD رنج ببرند. به عنوان مثال می توان به بیماری های گرانولوماتوز، سارکوئید خاص و یا از هیپرویتامینوز D  القاء شده توسط مواد مغزی اشاره کرد.

2- افراد مبتلا به ناراحتی های حاصله از ازدیاد ویتامین D در بدن (هیپرویتامینوز D) دارای  غلظت سرمی 25 OH vit D بیشتر از 80 ng/ml و به طور معمول بیشتر از 150 ng/ml  می باشند.

3- استفاده طولانی مدت از داروهای ضد تشنج ممکن است منجر به کمبود ویتامین D شده و سبب بیماری های استخوان شود. داروهای ضد تشنج که بیشتر در این شرایط نقش دارند عبارتند از فنی توئین، فنوباربیتال، کاربامازپین و والپروئیک اسید. داروهای ضد تشنج جدیدتر یا مورد مطالعه قرار نگرفته اند و یا گمان نمی رود منجر به کمبود ویتامین D شوند.

 

منابع

  1. Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
  2. Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
  3. ARUP Laboratories
  4. Mayo Medical Laboratories
  5. Lab Tests Online

6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .