نام آزمايش

Free T4

مخفف انگلیسی تست

FT4

نام کامل تست

Free Thyroxine

نام فارسي تست

تیروکسین آزاد

روش انجام

ECLIA, RIA

لازم به ذکر است که روش رادیوایمونو اسی (RIA) روش مرجع در سنجش پانل تیروئید است و دقت آن بسیار بالاست.

آمادگي بيمار

* نيازي به ناشتايي نمي باشد.

** به بیمار تذکر دهید که  مصرف قرص هاي تیروئید را به مدت يك ماه قطع کند.

***  در صورتی که جهت سنجش Free T4 از روش رادیو ایمنو اسی (RIA) استفاده می‏شود؛ بیمار نباید اخیراً اسکن ایزوتوپ انجام داده باشد.

نوع نمونه

S, PE, PH, PC

علت درخواست تست

  • بررسي عملكرد تيروئيد در مبتلايان به اختلالات پروتئينمي موثر بر سطح T4 كل
  • به منظور تشخيص عملكرد تيروئيد و پايش درمانهاي جايگزين  يا سرگوبگر
  • کمک به تشخیص اختلالات تیروئیدی در اطفال

 

 

توضیح راجع به تست

وقتی که مقدار هورمون تیروئیدی در جریان خون کاهش می یابد و یا بدن در معرض استرس های جسمی یا روحی قرار می گیرد؛ هیپوتالاموس هورمون مترشحه تیروتروپین (TRH) را آزاد می کند. TRH نیز قسمت قدامی هیپوفیز را وادار می کند تا هورمون محرک تیروئید (TSH) را آزاد می کند. TSH سپس باعث ساخت و آزاد سازی T3 و T4 از غده تیروئید می شود. بیشتر هورمونی که در تیروئید ساخته می شود؛ بیشتر بشکل T4 است.سلولهای بدن T4 را به T3 که شکل فعال هورمون است؛ تبدیل می کنند.

T4 در سرم به دو شکل وجود دارد: شکل آزاد (کمتر از 5%) یا فعال هورمون و شکل متصل به پروتئین های پلاسما همچون گلوبولین متصل شونده به تیروکسین (TBG).

در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟

  • پر کاری تیروئیدی اوليه در شرایطی مانند بیماری گريوز، بیماری پلامر، آدنوم توكسيك تيروئيد.( در این بیماریها با وجود تحریک نا کافیTSH، تولید  T4 افزایش می یابد)
  • تيروئيديت حاد ( تيروئيد هاشيموتو)
  • پرکاری تیروئیدی مصنوعي (در افرادی که خودسرانه و بدون تجویز پزشک T4 مصرف می نمایند.)
  • استروما اواري( بافت نابجای تیروئید در تخمدان یا هر کجای دیگر بدن که موجب تولید T4 اضافی می گردد)

در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟

  • کم کاری تيروئيدي در شرایطی مانند كرتينيسم، برداشت غده با عمل جراحي، ميگزدم.( در این بیماریها با وجود تحریک کافی TSH، تولید T4 کاهش می یابد)
  • نارسايي هيپوفيز و نارسايي هيپوتالاموس
  • سوءتغذيه پروتئين
  • نارسایی کلیه
  • كمبود يُد
  • بيماري هاي غير تيروئيدي ( نارسايي كليه، بيماري كوشينگ، جراحي، سيروز، سرطان پيشرفته)

تداخلات دارويي  و آزمایشگاهی

هپارين، آسپرين، دانازول، پروپرانولول، تجويز تيروكسين دارویی (لووتیروکسین )،  مواد حاجب حاوی یُد، هالوفنات، متی مازول، یوپانوئیک اسید و ضد بارداری های خوراکی می توانند سطح FT4 را افزایش دهند.

آمیودارون، استروئید های آنابولیک، آسپارژیناز، متادون، لیتیم، فنوباربیتال می توانند سطح FT4 را کاهش دهند.

نکته 1: تجویز اخیر رادیو ایزوتوپها در روش های رادیو ایمونو اسی (RIA) موجب نامعتبر شدن نتایج می گردد.

نکته 2: در بعضی افراد که در معرض محیط های حیوانی قرار دارند( به عنوان مثال در درمانگاه حیوانات)، ممکن است دارای آنتی بادی ضد آنتی ژنهای حیوانات باشند. این آنتی بادیها ممکن است با آنتی بادیهای میکروزومال تیروئیدی واکنش متقاطع داشته باشند و منجر به نتایج نا معتبر گردند.

اطلاعات تكميلي

1- سطح آن در نوزادان در مقايسه با كودكان و بزرگسالان بالاتر است.

2- سطح بالای آن نشانگر پرکاری تیروئیدی و کاهش آن نشاندهنده کم کاری تیروئیدی است.

3- این آزمایش برای تعیین عملکرد تیروئید بویژه در هنگامی که بیمار بطور همزمان دچار مشکلات بالینی مؤثر بر سطح پروتئین های خون گشته است، استفاده می شود.  FT4 احتمالاً شاخص بهتری برای عملکرد واقعی تیروئید است.

 

منابع

  1. Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
  2. Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
  3. ARUP Laboratories
  4. Mayo Medical Laboratories
  5. Lab Tests Online

6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .