نام آزمايش
ACTH
نام کامل تست
Adrenocorticotropic Hormone
نام فارسي تست
هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک
نام هاي ديگر
Corticotropin
روش انجام
CLIA
آمادگي بيمار
پزشک ممکن است درخواست كند كه فرد از شب قبل ناشتا باشد. نمونه خون است به طور شاخص حدود 8 صبح گرفته مي شود.
نوع نمونه
PE
شرایط نمونه گيري
از بستن تورنیکت خودداری شود.
علت درخواست تست
• تعیین حد کافی درمان جایگزین در هیپرپلازی مادرزادی آدرنال(غده فوق کلیه)
• تعیین اختلال عملکرد قشر آدرنال
• افتراق افزایش سطح ACTH به همراه کاهش سطح کورتیزول از کاهش سطح ACTH به همراه افزایش سطح کورتیزول
اين تست برای کمک به تشخیص بیماری های غده فوق کلیه و هیپوفیز مانند: سندرم کوشینگ، بیماری کوشینگ، بیماری آدیسون، تومورهای آدرنال و تومورهای هیپوفی؛ هنگامی که فرد علائم مرتبط با تولید زياد یا کمبود کورتیزول دارد و یا زمانی که پزشك مشکوک است که فرد عدم تعادل هورمونی دارد که می تواند باعث ايجاد مشکل در غدد هیپوفیز یا آدرنال شود، درخواست مي گردد.
توضیح راجع به تست
این تست میزان هورمون آدرنوکورتیکوتروپيك (ACTH) را در خون اندازه گیری می كند. ACTH هورمونی است که سبب تحریک تولید کورتیزول مي شود. کورتیزول، هورمون استروئیدی مهمي برای تنظیم متابولیسم قند، پروتئین و چربی، با سرکوب پاسخ سیستم ایمنی بدن و حفظ فشار خون است. به طور طبيعي، سطح ACTH هنگامی که کورتیزول کم است، افزایش مي يابد و هنگامی که کورتیزول زیاد است، كاهش مي يابد.
تغییرات سطح ACTH به گونه ای است که بیشترین سطح آن بین ساعت های 6 تا 8 صبح و کمترین سطح آن بین ساعت های 6 تا 11 بعد از ظهر اتفاق می افتد. بیماری هایی که بر تولید ACTH و کورتیزول اثر مي گذارند؛ اغلب این تغييرات روزانه را مختل مي کنند.
در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟
بیماری آدیسون (کم کاری اولیه قشر آدرنال)
بیماری کوشینگ (هیپر پلازی آدرنال)
افسردگی
قاعدگی
دیابت غیر وابسته به انسولین
حاملگی
سپسیس
و…
در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟
تومور آدرنال
حالاتی که در آنها تولید بیش از حد و یا دسترسی به مقادیر بالای کورتیزول اتفاق می افتد، نیز می توانند باعث کاهش سطح ACTH شوند.
تست هاي تكميلي
Cortisol, Cortrosyn (ACTH) stimulation test, Dexamethasone suppression test
تداخلات دارويي و آزمایشگاهی
برخی از داروها شامل آمفتامین، انسولین، لوودوپا، متوکلوپرامید و RU486 (میفپریستول) می توانند باعث افزايش سطح ACTH شوند.
همچنین داروهایی مانند آمفوتریسین B، کورتیکواستروئید ها(مانند دگزامتازون)، استروژن، اتانول، لیتیم می توانند باعث کاهش سطح ACTH شوند.
نکته: فعالیت فیزیکی زیاد موجب افزایش سطح هورمون می گردد.
اطلاعات تكميلي
کورتیزول بیش از حد می تواند باعث ايجاد چاقی كه عمده وزن بر روی تنه است( نه بازوها و پاها)، صورت گرد، پوست شکننده و نازک، خطوط بنفش بر روی شکم، ضعف عضلانی، آکنه، و افزایش موی بدن شود. اینها اغلب با یافته هایي مانند فشار خون بالا، پتاسیم پایین، بیکربنات بالا ، سطح گلوکز بالا و گاهی دیابت همراهند.
تولید ناکافی کورتیزول ممکن است باعث ايجاد ضعف عضلانی، خستگی، کاهش وزن، افزایش رنگدانه پوست حتی در مناطقي كه در معرض نور خورشيد قرار ندارند و از دست دادن اشتها شود. اینها اغلب با یافته هایي مانند اُفت فشار خون، قند خون پایین، سدیم پایین، پتاسیم و کلسیم بالا همراهند.
منابع
1. Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
2. Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
3. ARUP Laboratories
4. Mayo Medical Laboratories
5. Lab Tests Online
6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .