نام آزمايش

TSH

نام کامل تست

Thyroid Stimulating Hormone

نام فارسي تست

هورمون محرک تیروئید

نام هاي ديگر

Thyrotropin

روش انجام

ECLIA, RIA

آمادگي بيمار

نیازی به ناشتایی ندارد

TSH داراي ريتم شبانه روزي مي باشد. به صورتيكه بالاترين مقدار آن 2 تا 4 صبح و كمترين مقدار آن 4 تا 8 عصر مي باشد. (نمونه گیری بایستی در صبح انجام گردد)

نوع نمونه

S, PH

*** در پلاسمای EDTA دار مقدار TSH کمتر تخمین زده می شود.

علت درخواست تست

  • تشخيص کم کاری تيروئيدي اوليه و افتراق آن از نوع کم کاری تيروئيدي ثانويه (هيپوفيز) و نوع سوم (هيپوتالاموسي)
  • پایش بیماران درمان جایگزینی با تیروئید اگزوژن
  • تأیید مهار TSH با تیروکسین درمانی در بیماران با سرطان تیروئید.
  • تشخیص کم کاری تیروئیدی اولیه

 

توضیح راجع به تست

وقتی که مقدار هورمون تیروئیدی در جریان خون کاهش می یابد و یا بدن در معرض استرس های جسمی یا روحی قرار می گیرد؛ هیپوتالاموس هورمون مترشحه تیروتروپین (TRH) را آزاد می کند. TRH نیز قسمت قدامی هیپوفیز را وادار می کند تا هورمون محرک تیروئید (TSH) را آزاد می کند. TSH سپس باعث ساخت و آزاد سازی T3 و T4 از غده تیروئید می شود. چنانچه مقدار T3 و T4 آزاد در جریان خون افزایش یابد؛ غده هیپوفیز از طریق یک مکانیسم خود تنظیمی منفی؛ تولید TSH خود را کاهش می دهد.

در چه شرایطی تست افزایش می یابد؟

  • کم کاری تيروئيدي اوليه (اختلال عملکرد غده تیروئید)
  • تيروئيديت هاشیماتو (اتوایمیون)
  • آژنزي تيروئيد
  • كرتينيسم مادرزادي
  • دوز بالاي يُد
  • تزريق يُد راديواكتيو
  • برداشت تيروئيد با عمل جراحي
  • بيماري هاي شديد و مزمن
  • تومور هيپوفيزي مترشحه TSH (مانند ریه و پستان)

در چه شرایطی تست کاهش می یابد؟

  • کم کاری تيروئيدي ثانويه ( اختلال عملکرد هیپوفیز یا هیپوتالاموس)
  • پرکاری تیروئیدی اولیه
  • گوآتر سمی و سندرم گریوز
  • دوز سركوبگر داروهاي تيروئيدي
  • پرکاری تيروئيدي مصنوعي (در افرادی که خودسرانه و بدون تجویز پزشک داروی تیروئدی مصرف می نمایند که موجب مهار تولید TSH می شود).

تداخلات دارويي  و آزمایشگاهی

آمینودارون، آمفتامین، کِلومیفن، کوتریکسومازول،  یُدید پتاسیم، لیتیم، متی مازول، متوکلوپرامید، مرفین، نیتروپروسید، داروهای رادیولوژیک، فنوتیازین، فنیل بوتازون، سولفانامیدها، اتوآنتي بادي هاي پلي كلونال TSH، مشتقات سولفونیل اوره، دوم پریدون، فنوباربیتال و فنوتوئین می توانند سطح TSH را افزایش دهند.

آسپرين ، دوپامين، هپارين، استروئيد ها، بروموكريپتين، تري يدوتيرونين، اتوآنتي بادي هاي منوكلونال، سوماتواستاتين، كاربامازپين، لوودوپا و فنتولامين می توانند سطح TSH را کاهش دهند.

نکته 1: تجویز اخیر رادیو ایزوتوپها در روش های رادیو ایمونو اسی (RIA) موجب نامعتبر شدن نتایج می گردد.

نکته 2: افراد در معرض تماس با حیوانات ممکن است دارای آنتی بادی ضد حیوانی (anti-animal antibodies) باشند. این آنتی بادیها  ممکن است در روشهای ایمونو اسی تداخل کرده و نتایج نا معتبر حاصل شود.

اطلاعات تكميلي

1- در بیماران بستری در بیمارستان؛ ممکن است سطح TSH  بطور کاذب افزایش یا کاهش یابد.

2- در کم کاری تیروئیدی اولیه سطح TSH بالا و در پرکاری تیروئیدی، کم کاری تیروئیدی ثانویه و نوع سوم سطح TSH کاهش می یابد.

3- در درمان جایگزینی با تیروئید اگزوژن یا سرکوب غده تیروئید؛ سطح TSH اُفت می کند.

4- این آزمایش برای کنترل درمان جایگزینی با تیروئید اگزوژن یا سرکوب آن نیز استفاده می شود. از این روش درمانی برای کاهش اندازه گواتر تیروئید استفاده می شود. در درمان جایگزینی و یا سرکوب تیروئید دوز داروی تجویزی باید به قدری باشد که سطح TSH را به کمتر از 2 برساند.

5-  این آزمون همچنین برای تشخیص کم کاری تیروئیدی اولیه در نوزادانی که سطح T4 آنان پایین است؛ انجام می شود.

6- غالباً سنجش سطح T4 و TSH جهت تشخیص افتراقی اختلال عملکرد هیپوفیز از غده تیروئید بکار می رود. T4 پایین و TSH طبیعی یا بالا نشانه اختلال تیروئید است. T4 پایین و TSH پایین نشانه اختلال هیپوفیز می باشد.

7- زمانی که TSH بالا است:

  • چنانچه T3 و T4 طبیعی باشند: کم کاری تیروئیدی خفیف (تحت بالینی)
  • چنانچه T3 و T4 نیز پائین باشند: کم کاری تیروئیدی

8- زمانی که TSH پائین است:

  • چنانچه T3 و T4 طبیعی باشند: پرکاری تیروئید خفیف (تحت بالینی)
  • چنانچه T3 و T4 هر دو بالا باشند: پرکاری تیروئید
  • چنانچه T3 و T4 طبیعی یا پایین باشند: پرکاری تیروئیدی ثانویه به اختلال عملکرد هیپوفیز

9- زمانی که TSH طبیعی است:

  • چنانچه T3 و T4 افزایش یافته باشند: سندروم مقاومت به هورمون تیروئیدی (یک جهش در گیرنده هورمون تیروئیدی سبب کاهش عملکرد آنها می شود)

 

منابع

  1. Richard A. Mc Pherson, Matthew R. Pincus. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Method, 23rd edition, 2017, Elsevier.
  2. Carl A. Burtis, David E. Bruns. Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics, 7th edition, 2015, Elsevier.
  3. ARUP Laboratories
  4. Mayo Medical Laboratories
  5. Lab Tests Online

6- جعفر آبادي آشتياني مهتاب و همکاران. کتاب جامع تست های تشخیصی و آزمایشگاهی پاگانا 2014، انتشارات جامعه نگر، 1394 .